Gobernaririk onenak
2008 Urria 6 at 12:11
Platonen arabera, hiria gobernatzeko erarik onena filosofoek gobernatzea litzateke. Pertsona hauek, jakintsuak eta zuzenak izanik, hiriarentzat egokienak liratekeen erabakiak hartuko lituzkete beti. Demokraziak, ordea, ondorio ezin txarragoak dakartzan sistema da, Atenaseko filosofoaren ikuspegian. Izan ere Demokrazia batean gehiengoaren nahia egin behar da. Baina gehiengo hori ezjakina izanik, hartzen diren erabakiek hondamendira eramaten dute hiria.
Zuk zer uste duzu honetaz guztiaz? Zer nahiago duzu sistema demokratiko bat, non pertsona guztien iritzi eta botoek berdin balio duten ala jakintsuek bakarrik aginduko luketen sistema bat? Zein dira bata eta bestearen arrisku eta abantailak?
ander valles -(e)k esandakoa,
Urria 6th, 2008, 7:52 pm
Platonen iritziz hiria gobernatzeko pertsonarik egokienak jakintsuak dira, eta horretan bat egiten dut. Hala ere, ez zait iruditzen, gaur egun gure gizarte sistema eramateko gai den pertsonarik. izan ere, ez du zerikusirik antzinako greziar gizarteak gaur egungoarekin.
Bestalde, Platonen arabera demokrazian, ezjakinak garenok erabaki txarrak hartzen omen ditugu, baina erabaki txarrak hartuta, onak hartzen ikasten omen da. Gainera, diotenez, okertu egiten dena, jakintsuago bihurtzen da.
Hortaz, nahiago dut nik neuk erabakiak hartzea, beste batek erabakiak niregatik hartzea baino, horrela neure kabuz bizitzen ikasiko baitut, eta ez beste baten pean egoten.
Iruzkinaren balorazioa
Lehenego esaldian Platonen iritzi batekin bat egiten duzula esaten duzu, baina ez da argudiorik ematen. Hurrengo esaldiaren zentzua ez da ondo ulertzen. Azkenean ematen diren argudioekin Platonekin benetan ados ez zaudela ikusten da. Nolanahi ere, argudioak gehiago garatu behar dituzu baita kontra argudioak ere, batzuk eta besteak behar bezala alderatu. Laburbilduz, gogoeta gehiago landu.
nerea f -(e)k esandakoa,
Urria 6th, 2008, 10:16 pm
Ni ez naiz politikan aditua eta ez dut esaten nire iritzia zuzenena denik. Alde batetik, Platonen iritzikoa naiz demokrazia arriskutsua dela esaten duenean, hots, esaten duenean demokrazia batean ezin daitezkeela erabaki zuzenen eta egokienak hartu, hiritarren gehiengoa ez daukalako ezagutza maila handirik. Baina nik ez nuke esango ezagutza maila baxua dutenik, baizik eta ez daudela prest erabaki politiko bat hartzeko.
Bestalde, hiritarrak pozik egon daitezen eta gobernuaren alde egin dezaten beharrezkoa da beraien iritzia eta botoa aintzat hartuko duen sistema politiko bat egotea, demokrazia ezartzea hain zuzen. Horrela, printzipioz, gizartea (edo gutxienez gizartearen gehiengoa) zoriontsu biziko litzateke. Nire ustez, garrantzitsua da bakoitzaren iritzia eta nahia errespetatzea.
Dena den, baliteke denbora tarte luze baten buruan, demokratikoki hartutako erabaki hori gizarte beraren kontra jartzea; izan ere, erabaki hori jakintsuak ez direnek hartutakoa denez gero, izan liteke zuzenena edo egokiena ez izatea.
Beraz, nik esango nuke demokrazia sistema politikoetatik egokienetako bat dela, baina lehen esan dudan bezala, ez dut uste aproposena naizenik hori erabakitzeko, ez bainaiz jakintsua.
Iruzkinaren balorazioa
Iritziak argudioetan oinarritzen dira. Hala ere hauek garapen gehiago eskatuko lukete, esan nahi duzunaren zentzua erabat argi geldi dadin. Esate baterako, lehen paragrafoaren amaierako esaldiekin esan nahi duzuna ulertzeko argibide, azalpen gehiago behar nuke. Ondorengoak ondo ulertzen dira. Hala ere garapen gehiagorekin irabaziko lukete. Azkenik, konklusioari buruz bi hitz. Oso egokia da argudiaketaren erremate moduan konklusio baekin amaitzea. Hala ere ez zait iruditzen zuk emandako argudioek ateratzen duzun konklusioa justifika dezaketenik. Eman dituzun argudioek noraino justifikatzen dute demokrazia onena delako konklusio hori?
Zuriñe Etxebarria Maderal -(e)k esandakoa,
Urria 7th, 2008, 8:46 pm
Platonekin bat nator. Izan ere, denbora hartan ez zekiten asko errealitateari buruz, nahiago zuten mundu ulergarriaren barruan geratu arazo gehiago ez edukitzeko.Hori dela eta, filosofoek denbora asko pasatzen zuten hiriko jendearekin hitz egiten benetako mundua ulertzeko eta zeudenetik ateratzeko. Ondorioz, bazekien zerk egiten zuen hiria zoriontsu.Dena den, bestelako jendea hezituta ez egon harren, ez zuten jakingo zer egiten zituzten zoriontsu? Orduan zergatik Platonek dio ez direla baliogarriak gobernatzeko? Nik uste dut bere zailtasunak edukiko zituztela gobernatzeko orduan, hala eta guztiz ere, ez dut uste lan horretatik baztertu egin behar zirenik.
Gaur egun, aldiz, ez dago Atenasen zegoen gizarte berbera, (izan ere) orain hiriak erabakitzen ditu gauza guztiak. Argi dago, beti ez direla erabaki egokiak hartzen, baina kontuan eduki behar dugu guztiok gizakiak garela. Hori dela eta, beti, noizbait huts egin dugu. Hala eta guztiz ere, horrek ez du esan nahi ez dugula balio gobernatzeko, zeren eta seguraski Atenasen gobernatzen egon ziren filosofo askok guk bezala tronpatu egin ziren. Beraz, uste dut jakintza pixka bat duen ( jakintza hori beti maila batetik gora izanda) edozein pertsona gai dela gobernatzeko, bestela nola izan daiteke posible gaur egungo gobernariak beste pertsona bezalako ikasketak egin ondoren lan hori egiten jartzea? Horrek ez du esan nahi, nahi duen edozeinek gobernaria izan ahal dela?
Aurreko guztia esan ondoren, ondorioz ditzaket lehen zailagoa zela hiri bat gobernatzea. Gaur egun, ordea, uste dut askoz errazagoa dela, ez zaio hainbesteko garrantzia ematen heziketari. Hala ere, orain,demokrazian zailagoa da erabaki bat hartzea talde baten artean hartu behar delako erabakia. Lehen, aldiz, batek hatzen zuenez, bere ustez erabaki hoberena zena hartzen zuen.
Iruzkinaren balorazioa
Lehenengo kontu formal bat: Ez da komeni iritzia argudioen aurretik jartzea. Gogoeta arrazionalak egin ditzazuen espero da eta iritzia aurretik jarrita, ematen du aurriritziekin ari zarela erantzuten, benetako gogoetarekin baino. Bestalde, lehenengo paragrafoan Platonen garaiko egoeraz esaten dituzunak espekulatiboak dira. Ezin duzu esan haiek ez zekitela asko errealitateari buruz eta guk bai. Eta esaten baduzu, zertan oinarritzen zaren adierazi behar duzu argi eta garbi. Bigarren paragrafoan ondo aritu zara. Konklusioa, ordea, ahula da hasierako planteamendu ahularen ondorioz.
Eneritz -(e)k esandakoa,
Urria 8th, 2008, 7:45 pm
Nire ustez, eta bi gorbenu sistema horien artean aukeratu behar baldin badut, demokrazioa hartuko nuke, zenbait zalantzakin.
Alde batetik, hiritar guztiok geure iritzi propioa edukitzeko eskubidea daukagu eta baita hiria gobernatzeko era aukeratzeko ere. Hiritarrek bizi diren tokiko etorkizuna aldatzeko aukera izan behar dute. Ezinbestekoa deritzot hiritar bakoitzak boto bana edukitzeari.
Gainera, gobernu horren helburu bat hiri osoaren zoriontasuna bada, hiritarrek proposatu beharko lituzkete haien ideiak, haiek baitira hiri horren zatirik handiena. Haien proposamenak kontutan hartzea egingo du hiria zoriontsu.
Egia da hiritar guzti horiek ezjakinak direla, ez dutela ez lege ez gobernu motei buruzko ezagupenik, baina badakite nolakoa den hiriaren egoera, hiritarren bizimodua…Horiek barrutik ikusten dituzte arazoak, aldatzea ezinbestekoa dena, etab.
Seguraski filosofoek gobernatuko balute hiriaren egoera ona izango litzateke (ez dut ukatzen) baina ez dut uste hiritarrek hartutako erabaki bat hiria hondamendira eramango lukenik. Ez dira filosofoak bezain jakintsuak baina zentzu komun minimoa denok daukagu eta badakigu gauza baten ondorioak aurreratzen eta ona eta txarraren artean bereizten.
Jakintsua izatea ez du esan nahi dena ondo egingo duenik, bakoitzarentzat (ideia unibertsal batzuk kontutan hartu gabe) zenbait gauza egokiak izango dira, beste batentzat, aldiz, ez. Ados jarriko lirateke filosofoek erabaki bat hartzerakoan?
Laburbilduz, nahi duenak parte hartzea litzateke hoberena, haien ustez ez jakinak izan arren, pertsonak direlako eta bere eskubideak dituztelako. Denak berdinak gara gobernu, legeen…aurrean eta ez dago besteon gainetik dagoen inor (errealitatean orokorki gertatzen ez bada ere). Ez gara inoren menpeko. Erabakiren bat pertsona batengan eragina izango badu, hori hartu baino lehen, iritzia emateko aukera eman behar zaio.
Iruzkinaren balorazioa
Lehenengo eta behin kontu formal txiki bat. Ez da komeni iritzitik abiatzea. Lehen esaldi hori konklusioa izan beharko litzateke eta ez abiapuntua. Bestalde, hurrengo paragrafoan esaten dituzunak ez dira argudioekin behar bezala justifikatzen. Hortik aurrera esateko daukadan guztia ona da. Oso ondo egituratu duzu iruzkina, argudio eta kontra argudioak eman dituzu eta konklusio koherente batekin amaitu duzu.
Maider Goikoetxea -(e)k esandakoa,
Urria 8th, 2008, 9:18 pm
Platonen pentsaeraren arabera, filosofoak dira gobernatzeko gai diren pertsona bakarrak, hobeak. Bere ikuspuntutik begiratuz gero, ulergarria litzateke berak zioena; izan ere, horiek berak dira jakintsuak izateaz aparte, zuzenak direnak. Berak esan bezala, demokrazia sistema desegokia da, gehiengoak nahiago duena egiten delako eta gehiengo hori ezjakina izanik ezinezkoa delako gauzak ondo joatea.
Hala ere, eta gogoeta egiten dudalarik, ez nuke esango nireak propioak diren erabakiak inork hartu behar dituenik. Hori nire eskuetan egongo baita beti; baina, nazioari buruz ari garelarik, begi bistakoa da norbaitek zuzendu behar duela. Kasu horretan, eta zentzuzko aukera izanik, karguaz norberarentzako etekinak atera nahi ez dituen gobernari bat aukeratu behar da; hots, zuzena den norbait. Honekin ez dut demokraziaren kontra ezer esan nahi, ezta gutxiagorik ere. Sistema politiko bi horien artean batekin geratu beharrekotan egongo banintz, demokrazia hartuko nuke; bestea, diktaduratzat ulertzen dut. Hori baita pertsona baten erabakiak nahitaez ezartzearen sistema. Jakintsuak ezarriko luke, orduan, berak nahiko lukeena.
Honen guztiaren ondorio gisa izango genuke, betiere agintea ondo betetzen delarik, nazioko partaideen, hau da, herritarren zoriontasuna eta beraz beren gobernadorearekiko aldea botoaren bitartez ematearena.
Hitz gutxitan esanda, bidezkotzat jotzen dut bakoitzak nahiago duenaren alde jokatzea; ez, ordea, nahi ez duguna ezarri eta bete behar izana.
Iruzkinaren balorazioa
Ondo dago. Hala ere argudioak apur bat gehiago azaldu eta garatuko bazenitu, hobe
irene -(e)k esandakoa,
Urria 11th, 2008, 5:09 pm
Ez dut uste pertsona egokiak existitzen direla gobernatzeko, hau da, ez da egongo inoiz pertsona bat erez guztiei nola gobernatzen duen gustatuko zaiguna.
Alde batetik, uste dut jakintsuak hoberenak liratekeela hiria aurrera eraman ahal izateko, hiria eta herritarrentzat hoberena dena bilatzen saiatzen direlako.
Beste aldetik, demokrazia ondo egongo liratekeela uste dut pertsona guztien iritzi eta botoek berdin balio dutelako. Baina ez nator bat platonek esandako gauza batekin: Demokrazian ez direla gai erabaki onak hartzeko, nik uste dut bai daudela erantzun politikoak hautatzeko prest, nahiz eta bere gustukoak ez izan. Bestalde, ez dut uste gehiengoen nahia egin beharko liratekeela, baizik eta guztien nahia bilatu beharko zen.
Iruzkinaren balorazioa
Oro har, kohesio falta ikusten dut. Ideiak solte moduan agertzen dira, baina argudio eta kontra argudioak ez dira haien artean ondo konektatzen. Bestalde ez da ona iritziarekin hastea iruzkina. Beharbada, aipatzen duzuna iruzkin osoaren konklusioa izan liteke. Baina horretarako argudioak gehiago garatu behar eta argudioen arteko koherentzia logikoa zaindu.
Aitor Jimenez Ibarra -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 11:48 am
Platonek esaten zuen filosofoek gobernatu behar zutela, hauek ongia eta gauzen benetako esentzia esaguntzen zutelako. Era berean, guztion zoriontasuna lortu eta mantendu behar zuten. Nire ustez hau ezinezkoa da filosofo bat gobernatzen ari bada ere. Pertsonek zoriontasuna bilatzen dute bere kabuz, izan ere, bakoitzak errealitatea era batean ikusten du. Honekin batera, filosofo batek ez dio ezango zer egingo dion zoriontzu.
Lehen esan bezala, filosofoek bnetako errealitatea esagutzen dute. Gainerako pertsonek sentsumenezko munduan bizi dira. Horregatik, filosofoek hartzen zuten erabakiak moldatu behar ziren. Bestela ez zuten funtsionatuko. Filosofoak Harturiko erabaki bat harentzako justua izan daiteke baina besteebtzako agian ez. Erregimen mota honetan pertsona baten ideologia menperatzen du gainerakoak. Ondorioz, pertsona normalek ez dute bere iritzia ematerik. Hau absolutista izan daiteke.
Demokrazian arazo asko daude tzarto planteatuta dagoelako. Partidu politiko batek gehienezkoa lortzen duenean nahi duena egin dezake, gainerako partiduek eta hirikideek pentsatzen dutena alde batera utzita. Adibidez, duela urte batzuk, Aznarren goberuak Estatu Batuak apollatu zituen Irakeko gerran, nazioa bestelakoa esan arren. Hala ere, demokrazian pertsonen ideologia aintzat hartzen da, eta gobernaria hauta daiteke. Planteatzen diren arazoak denborarekin konpntzen joango dira.
Iruzkinaren balorazioa
Gaiari buruzko argudioak eman dira. Beharbada hauen adierazpena apur bat gehiago landu beharko zenuke. Eman lehenago argudioa eta iritzia gero. Iritzia ondo azaldutako argudio baten ondorioa izan beharko litzateke.
ane amirola -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 2:46 pm
Nire ustez, Platonek arrazoia dauka jakintsuak hiria gobernatzeko aproposenak direla dionean. Jakintsuek gobernatuz gero, beraiek bakarrik har ditzakete erabakiak eta hauek hiriarentzako egokiak direnak izango dira. Demokraziak, aldiz, hondamendia ekar dezake. Izan ere, azken honetan hiritarrek hartzen dituzte erabakiak. Hiritarren gehiengoak nahi duena egitea erabakiko da.
Bien artean bat hautatu beharko banu, demokrazia hartuko nuke. Izan ere erabakiak bakoitzak hartu behar ditu. Bakoitzak bere erabakiak hartzeko askatasuna du eta demokraziaren bitartez bakoitzak nahi duena aukeratzeko aukera du, nahiz eta beti ez den zure gustukoa dena erabakiko
Iruzkinaren balorazioa
Ez da egokia iruzkina zure ustearekin hastea. Lehenengo eta behin arazo planteatu. Gero argudio eta kontra argudioak aurkeztu, behar beste garatuz eta ongi azalduz. Iritzia konklusio moduan aurkeztu, amaieran. Bestalde lehenengo paragrafoan esaten duzuna eta bigarrenean esaten duzunaren arteko koherentzia logikorik ez dago. (?)
Ander Arregi -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 4:40 pm
Nire ustez, gizarte bat antolatzeko sistema politiko perfekturik ez da existitzen, guztiek badaukate abantaila naiz desabantailak eta. Denboran zehar, sistema politiko berri batzuk sortzen joan dira, momentu bakoitzean gizarte baten premiak betetzeko modukoak, baina Greziar garaitik gaur egunera heldu den eta herrialde askotan dagoen sistema demokrazia da. Horrek ez du esan nahi onena denik baina dirudienez, egungo beharrizanak nahiko ondo betetzen ditu.
Pertsona jakintsuek (filosofoek) bakarrik agintzearen ideia ez litzateke guztiz txarra izango Platonen garaian ezarriko bagenu. Garai hartan, gatazka eta konflikto ugari zeuden eta hiri bakar bat kontrolatzea oso zaila izan behar zuen. Horregatik, eta Platonek esaten zuenagatik, ongia zer den dakitenek bakarrik gai izango lirateke hiria gobernatzea gizartearen onurako. Baina egun dauden arazoekin, zaila izango litzateke praktikara eramatea, ezinezkoa baita mundu osoan zehar ongia zer den erakustea. Gainera, pertsona batzuek haien botere eta jakinduria gaiztakeriak egiteko erabiliko lukete.
Demokraziari dagokionez, zilegi dirudi gizatalde baten gehiengoak nahi duena egitea, baina gehiengoak nahi duena egitea ez du esan nahi egia denik. Horregatik zentzuz jokatu behar da nork aginduko gaituen erabakitzeko orduan.
Hau guztia ikusita, demokrazia hautatuko nuen bi hauen artean, sistema perfektua ez dela jakinda ere.
Iruzkinaren balorazioa
Ez da komeni norberaren iritziarekin hastea. Hori amaierako utzi, argudioen konklusio moduan. Bestalde bigarren paragrafoan egiten duzun konparaketa orduko eta egungo gizarteen artean nahiko espekulatiboa da, oinarri historiko gutxi duelarik. Azkenik amaieran aurkezten duzun konklusioa justifikatzeko ez da behar beste argudiorik eman.
Aida -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 6:47 pm
Lehenik eta behin esan beharrekoa dut niri ez zaidala politikan sartzea gustatzen eta baita ere ez naizela politikan aditua.
Alde batetik, esan beharra dago, ezin dela konparatu antzineko politika gaur egungo politikarekin. Nire ustez gaur egungo gobernariak lehengo gobernarien antzekoak dira, hau da, politikan aritzen direnak beraien interesez jokatzen dute eta ez hiritarren interesez. Gaur egun biderik errazena (dirua eta lanpostuaren arabera) politikan aritzea da. Bidezkoa da mediku batek politikari batek baino gutxiago irabaztea? agian honen konponbide posible bat izango litzateke antzinako metodoa ezartzea, hain zuzen, jakintsuak (gobernatzeaz aparte beste gauza batetan aritzea nahi dutenek) gobernatzera behartzea. Beste konponbide bat izango litzateke diru gutxiago irabaztea. Baita ere nire ustez ezagutza maila handiagoa izan beharko lukete.
Demokrazia, sistema guztien artean “egokiena” da. Alde positiboak ditu baina bere alde negatiboak ere baditu. Alde batetik bere positibotasuna islatzen da ordezkatze sisteman. Demokrazian lau urtez aldetzeko aukera dago (gobernaria). Beste alde batetik gehienek hautatu duten politikaria jartzen da gobernatzen. Zure pentsamendua gutxienen taldean sartzen bada gobernatzeko modua ez da zure gustokoa izango, horren ondorioz, sistema demokratikoa gutxienen taldearentzako alde negatiboa dakartza.
Hau guztia esanda, sistema politiko guztiak bere alde positiboak et negatiboak dituzte ez dago sistema politika ideala existitzen.
Iruzkinaren balorazioa
Gogoeta pertsonala eta argudioak eman dira. Hori ondo dago. Egindako hobetzeko, argudiak gehiago garatu eta haien artean lotu hobeto. Bestalde hasieran elkarren kontrako bi gauza esaten dituzu: Gaur egungo eta antzinako politikek ez dutela zerikusirik eta, jarraian gaur egungo gobernariak antzinakoen antzekoak direla. Hobeto azaltzen ez bada, kontraesankorra dirudi. Azkenik, Platonek proposatzen zuenari ezin zaio antzinako sistema deitu. Sistema hori ez bait inon gauzatu inoiz
Izaro Azkunaga -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 7:03 pm
Betidanik suposatu egin da jakintsuek zehatzena egiten dutela, gatazka larri baten aurrean haiei kasu egin behar diegula, eta egia da. Baina bizitzako esparru guztietan jakintasunak ez dizu zelan jokatu behar azaltzen, politikan esaterako.
Lehenik eta behin, esan beharra dago bakoitzak bere iritzi pertsonalak dituela eta horiek bakoitzarenak direla, hau da, ez dizkizu jakintasunak ematen ezta inon ikasten. Beraz, herritarrak, zeinak ez-jakintsu gisan kontzideratuta dagoen, bere iritziak azaltzeko, idazteko, argitaratzeko eskubidea dauka.
Azken batean, horixe da politikan gertatzen dena. Politika, azken finean bakoitzaren iritziak eta usteak hartzen dituen esparrua delakoan nago. Horregatik mundu guztiak, bai jakintsua zein ez jakintsua izan, politikan parte hartzeko eskubidea dauka; horrek jakintasunarekin ez baitu inongo loturarik.
Hala ere ulertzen dut Platonen iritzia. Guztiz logikoa da herri bat gobernatzeko jakintsua izan behar zarela pentsatzea, kriston erantzukizuna duelako suposatzen duelako horrek. Baina filosofoek gobernatuko balute gaur egun zer gertatuko litzateke?
Nik oso argi daukat: gaur egunean ditugun arazo berberak izango genituzke. Izan ere, filosofoek ere beraien iritziak, usteak izango lituzkete eta horrekin herritar asko, seguraski, ez lirateke bat etorriko; nahiz eta filosofoentzat egokiena, zentzuduna, logikoena…izan. Ondorioz, gaur egungo gatazka berberak izango genituzke.
Honen guztiaren aurrean, demokrazia hautatuko nuke. Bertan, zure botoa, iritziak, nahiak azaltzeko eskubidea baitago. Hala ere, askotan zure gura horiek ez dira beteko, baina gutxienez, gehiengoak aukeratutakoa egingo dela dakizu.
Iruzkinaren balorazioa
Ondo argudiatuta, ondo egituratuta. Argudioak nahikotxo garatuta eta ongi azalduta. Ez dut gehiago esateko zu zoriontzea baino.
Irati Risoto -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 7:06 pm
Bi gorbernu sistemetatik bat aukeratzekotan demokrazia izango litzateke. Hiritar bakoitzak iritzi ezberdin bat dauka eta horregatik beharrezkoa ikusten dut bakoitzak boto bana emateko aukera izatea; horrela, erabakietan parte hartu ahal dutelako. Hiritar gehienak ez jakinak dira baina haiek dira hiriaren egoera hobeto ezagutzen dutenak eta egunero bertan bizi behar dutenak, horregatik haien iritzia ezinbestekoa da gobernuak erabakian hartzen dituenean.
Alde batetik, gobernuaren helburua hiriaren zoriontasuna lortzea bada, ez al da beharrezko hiritarraren iritzia? Bakoitzak zoriontasunaren ideia bat dauka eta guztiena (edo gehiengoarena) lortzeko haien ideiak kontuan hartu behar dira erabakitzerakoan.
Eta bestetik, hirian nork aginduko duen ondo erabaki behar da. Pertsona honek ez du etekinak ateratzean pentsatu behar, baizik eta erabaki zuzenenak hartzea, ongien daudenak, eta hori ezinezkoa da hiriaren parte hartzerik gabe.
Horregatik, nire ustez, bi sistemetatik egokiena, demokrazia da.
Iruzkinaren balorazioa
Agian, iritziarekin hastea ez da onena. Hori argudiaketaren konklusio moduan hobeto (hor ere idatzi duzu, beraz ez dago hain gaizki). Argudio onak eta ondo azalduta. Hobetzeko, kontra argudiaketari leku egitea. Jakintsuen gobernuaren aldeko argudioak eta hauen ahuleziak aztertu.
Oihane -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 8:13 pm
Hasteko, esan beharra dut sistema demokratiko guztiek bere alde onak eta akatsak dituztela.
Antzinako Greziako hiria ikusiz, bertan jakintsuen gobernua agian ondo funtzionatuko lukeen sistema izango litzateke. Hiritarrak baino ez baitzituzten ikasketak eta beste hiriko pertsonek ez lukete jakingo botoa nori eman hezkuntza minimo bat ez zutelako. Baina botoa eskubide bat da eta ukatzea ez da bidezkoa. Beraz, ondo baino hobeto pentsatu beharko litzateke ze gobernu sistema izango litzatekeen onuragarriena..
Normala da Platonek demokrazia gorrotatzea eta haren aurka aritzea, bere irakasle zenaren erailketaren ondorioz. Modu honetan, demokrazia sisteman injustiziak gerta daitezkeela ikusten dugu gehiengoak sortzean (beti, berdin du ze ideologia izan). Aitzitik, gehiengo hori ezjakina izanik ondorio larriak egon daitezke.
Demokrazia hitza entzuten dugunean hori onena izango dela pentsatzen dugu beti, Euskal Herri demokratikoa eraiki beharra anitz aldiz entzun izan dugu. Baina, zer ote da demokrazia? Euskal Herrian dagoen sistema behintzat ez, hau da, Espainia mailan dagoen sistema “demokratikoa” partido politiko nagusiei ematen die bentaja, ideologia murritzei ordezkari gutxiago ematen dien bitartean D´Honten legearen arabera. Beraz, partidu politiko handiek bakarrik dute sistemaren babesa. Gauza zera da, partidu minoritario baten ideologia baduzu jai daukazula nahiz eta boto guztiek “balio bera duten”. Alde ona, pertsona guztiek botoa eman dezaketela, hainbat mendeetan gertatzen ez zen bezala, hala ere, probintzia batean boto gehiago eskura ditzake ideologia batek eta parlamentuan eskaño gutxiago eduki.
Laburbilduz, sistemarik egokiena Demokraziarena dela dirudi baina botoak zenbatzeko modua alde negatiboak sorrarazten dizkio. Beraz, demokrazia deitzen dugun hori ez da guztiz demokratikoa.
Iruzkinaren balorazioa
Gogoeta pertsonala egin duzu, argudio interesgarriak erabiliz. Beharbada gogoeta osoa gehiago kohesiona liteke, hasieran aipatzen dena eta geroxeago datorrena (D’Hont legearen ingurukoa) ez baitaude guztiz ondo lotuta.
ainara ganzabal -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 8:38 pm
Platonek esaten duenez, gobernatzeko pertsona egokienak edo hobe gobernatzen jakingo dutenak jakintsuak, hau da, filosofoak dira eta ez ez-jakinak.
Hala ere, nik ez dut uste gobernatzeko pertsona aproposa dagoenik, modu batera edo bestera bere iritziak eta bere ikuspuntuak ez direlako pertsona guztiengan berdin ikusiko.
Baliteke, jakintsuek ondo gobernatzea, haiek hiriarentzatz eta hiritarrentzat hoberena lortu nahi dutelako.Baina hiriaren benetako egoera ezagutzen dutenek hiritar propioak dira, ez-jakinak. Hauek ezagutzak ez izan arren, badakite pertsonak benetan zer nahi duten, beraiekin identifikatzen baitira.
Beraz, nire ustez demokrazia hautatzea izango zen soluzio bakarra. Gobernu mota honekin, guztion iritzi eta botoa balio duelako eta ez delako inoren alde agertzen.
Iruzkinaren balorazioa
Ondo planteatuta, baina argudioek garapen gehiago beharko lukete. Bestalde, Platonen proposamenaren argudio eta kontra argudioak ere agertu beharko lirateke.
Eder -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 8:48 pm
Ez dut Platonekin bat etortzen politikari buruzko gai askotan. Adibidez, Platonek gorbernaritzat hezteko bakarrik gudarien semeak hartuko zituen, eta nire ustez politika denon eskuetan egon beharko litzateke eta ez pribilegiatu batzuen eskuetan.
Gainera, zergatik uste zuen Platonek gobernari ona izateko beste zerbait etseginagoa izan behar zenuela gobernatzea baino? Ez al dago inor munduan gobernatu nahi duena etekin pertsonalik atera gabe? gizakiak berekoiak gara izatez?
Nire ustez gobernatzeko sistema egokia ez da oraindik asmatu. Demokraziak gehiengoak nahi duen moduan gobernatzeko era da. Baina sistema horrek akatsak dauzka: alde batetik, gure sisteman ordezkariak lau urtetan behin hautatzen dira. Baina, gehiengoaren iritzia lau urte baino lehenago aldatzen bada, zer? Bestetik, demokrazia daukaten herrialde gehienetan boterea muturrekoak diren bi alderdi politikoen esku dago. Horrek ez die usten jendeari gustoko duten alderdia hautatzea, baizik eta bi horietatik gehien gustuko dutena. Eta azkenik, gehiengoaren ahotsa beste batzuena isiltzen du, gutxiengo handi batek ez dauka bere iritzia emateko aukera.
Horregatik, oraindik asmatu ez den sistema politikoak guztien ideiak batu beharko lituzke une oro.
Iruzkinaren balorazioa
Ondo planteatuta. Platonen proposamenari buruzko iritziaren aurretik Platonen argudioak eta haren kontrako argudioak agertu beharko lirateke. Demokraziaren akatsez egiten duzun gogoeta ondo eginda dago, baina beste sistema batzuei buruzkoa ere beharko litzateke. Nolanahi ere, iruzkinak garapen gehixeago beharko luke
Mikel Betés -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 9:22 pm
Ez nator bat aurreko iritziekin, nire ustez, ez baitago gorbernariaren eredu idealik, zentzumenaren eta arrazoimenaren mundu biak oso garatuta dituen pertsona bat behar delako horretarako, eta ezinezkoa da tankera horretako norbait aurkitzea.
Ez naiz sartuko eskubide kontuetan, horri buruz neure denbora galtzea ez baitut zilegi ikusten.
Abantailen eta desabantailen kontuari hasiera eman aurretik, esan beharrean nago aintzinako greziako egoerak eta gaur egungoek ez dutela inolako antzik, eta horren ondorioz batean egongo litzatekeen gobernu sistema idealak ez duela bestean zertan egon.
Demokraziaren abantailak, hitz gutxitan eta simpleki esanda, pertsona guztiek norberaren botota emateko eskubidea dutela, besterik ez.
Desabantailak, aldiz, askoz anitzagzoak dira. Boto eskubidearen abantaila horrek ideologia maioritarioa duten partidu politikoei soilik egiten die mesede, eta Platonen ideologiarekin konparatuz, normala, da bera honen aurka egotea, azken finean demokraziak eraildu baitzuen bere maisua.
Hau guztiaren ondoren, ideologia guztiak gezur utsa iruditzen zaizkidala esan beharrean nago, baina bat aukeratzekotan, demokrazia izango litzateke hautatua, “salba” daitekeen bakarra dela iruditzen zaidalako.
Iruzkinaren balorazioa
Iritzi asko ematen dira, argudio, ordea, gutxiago eta ez behar bezain garatuta. Argudioak nagusitu beharko litzaizkieke iritzei. Bestalde ematen diren argudioen eta konklusioaren artean koherentzia logikoa egon beharko litzateke. Demokraziaren abantailak hain handiak izanik (diozunaren arabera), zertan oinarritzen zara “salba” daitekeen bakarra dela esateko? Agian abantailen kapitulua arinegi despatxatu duzu
Asier Pagaza -(e)k esandakoa,
Urria 12th, 2008, 11:12 pm
Platonen ikuspuntutik, hiria gobernatzeko egokienak direnak filosofoak dira. Pertsona hauek jakintzutzat hartzen zituen eta hiriarentzat egokienak liratekeen erabakiak hartuko lituzketeela beti.
Atenasen uste zen, demokrazia, ondorio txarrak zekartzan sistema zela baina nire ustez, gaur egun, hobekien funtziona dezakeen sistema da. Bakoitza bere pentsamenduak expresatuz, baina besteak errespetatuz, hirian ongia egon zitekeen. Gaur egun, suposatzen da, demokrazia batean bizi garela baina benetazko errealitatea da boterea lortu nahi duten pertsonak daudela eta herritarrak konbentsi dituztela beraien pentsamenduekin. Hau guztia dela eta dela, demokrazia bat egotea da irtenbiderik hoberena izango litzateke ez bait dago hain pertsona jakintsurik hiriaren ongizatea edo zoriontasuna lortzeko.
Demokraziaren abantailak hauexek dira: herriak hiria gobernatzen duen pertsona aukeratzen duela, bakoitzak bere ideiak manifestatzeko aukera izatea,… Aldiz arriskurik arruntena herritarrak bat ez etortzea izan daiteke.
Bestalde, jakintsuek bakarrik aginduko luketeen sistema egon eskero ez litzateke eskubiderik egongo. Gainera nik pentsatzen dut jakintsu batek gobernatutako hiria ez lukeela abantairik izango.
Hau guztia dela eta, lehen esan bezala hobere demokrazia batean bizitzea da nahiz jakintsua izan edo ez.
Iruzkinaren balorazioa
Iruzkina ondo planteatuta, baina argudioek garapen gutxi dute (sarritan esaldi bat baino ez). Hobetzeko argudioak gehiago garatu behar dira, behar beste azalduz. Demokrazia txarra zelako kontua ez zen Atenasen ustea, Platonena baizik.
Irati Etxarte Egiguren -(e)k esandakoa,
Urria 13th, 2008, 12:07 am
Nire ustez hiri bat gobernatzeko modurik egokiena demokrazia litzateke. Baina Oihanek esaten duenarekin bat nator, ez dago demokrazia perfekturik.
Egia da jakintsuak hiria gobernatzeko egokiak izan ahal direla, hala ere, ez dute hiritarrek pentsatzen dutena islatzen, ondorioz ez dago askatasunik. Herri bat benetan ondo gobernatzeko, gobernariek jakin behar dute herriko jende arruntak zer nahi eta behar duen eta kasu honetan filosofoak beste mundu batean bezala bizi dira. Baina jakintsuek gobernatutako hiriak badu bere abantaila, ez da hondamendirik sortuko eta nahiz eta hiritarren ideien kontrako erabakiak hartu, beti egongo da orekatua bertako bizitza.
Baina lehen esan dudan moduan, demokrazia nire iritziz metodo hobea da zeren eta bakoitzak ematen du bere botoa guztientzako justuena dena hautatuz. Desabantail ugari ere baditu eta nabarmenena bada partidu politiko handienek beti irabaziko dutela pertsona gehienek ahala nahi dutelako, baina gelditzen diren beste horiek zer?
Horregatik egia esan behar badut ez dut, ez demokrazia ezta jakintsuek agindutako gobernua nahiago, baina hautatzekotan demokrazia hartuko nuke.
Hala ere jakintsuena kontuan hartuta, ulertzen dut Platonek gobernu sistema hori nahiago izatea eta ez demokrazia zeren eta garai hartako herritarren pentsamendua ez zihoan oso hurrun eta azken finean nola gobernatuko du “analfabeto” batek?
Iruzkinaren balorazioa
Gogoeta egiten da eta argudioak ematen dira baita beste batzuena ere kontuan hartu. Ongi dago hori. Hala ere emandako argudioek garapen gehixeago beharko lukete.
Julen Cabo -(e)k esandakoa,
Urria 13th, 2008, 9:52 pm
Platonek nahiko argi zeukan herri bat ondo eramatea jakintsuen eskuetan bakarrik zegoela, beraiek bakarrik zekitelako herriarentzat zer zen ona. Baina modu honetan filosofoak bakarrik hartuko zituzten erabakiak, nahiz eta herriarekin bat etortzen ez baziren, eta nire ustez hori ez da batere egokia.
Egia da garaia hartan jende askok ez zekiela ezta aireak nondik jotzen zion ezta zer zen egokiena. Jakintsuek berriz ongia edo justizia ezagutuz eta zuzenak izanik, herriari onura ekarriko zion. Baina herritarrek beraien bizitzetan aukeratzeko beharra izan beharko lukete nahiz eta askotan egokiena ez izan. Horregatik Platonek utzitako sistema ez zait bidezkoa iruditzen. Gainera gobernadoreak herriaren iritzia errezpetatzen ez badu gizartean istiluak sortu litzateke eta hori kontuan izan behar da herriaren onura lortu nahi bada.
Nire ustez demokrazia sistema egokia zen, baina Platonen aldaketa batzuk ezarriko nituzke. Jakintzueak bakarrik gobernatzeko ideiarekin bat nator. Baina demokrazia baten barruan. Herriak boterea euki behar du. Baina gehiengoaren iritzia ez da beti egokiena, hor sartzen da jakintsuen lana ona edo txarra bereizteko eta horren arabera, herriaren iritziarekin bat, erabaki egokiena hartzea.
Iruzkinaren balorazioa
Gogoeta pertsonala. Hala ere demokrazia eta Platonen sistemaren arteko konbinaketa hori nola izan zitekeen posible ez duzu argitzen. Argudioak gehiago garatu eta iritzia hauen ondorio izan dadila saiatu.
Itziar Isasi -(e)k esandakoa,
Urria 14th, 2008, 8:03 pm
Gaur egun, bi gobernu sistemetatik bat aukeratzekotan demokrazioa hautatu nuke asko kostata ere. Hiritarrei askatsun eta eskubide batzuk gelditzen zaizkigu hain nabarmenak ez izan arren, baina nire ustez, oraindik ez dira guztiz nahikoak izaten batzuetan horiek ez direlako errespetatzen.
Lehen, gobernari onenak filosofoak ziren, jakintza maila altua zutelako eta beste batzuek agintari izatea gogoko izan arren, ezinezkoa zuten helburu hori lortzea.
Lehenengoek, politika mesprezatzen zuten eta hoberenak ziren gobernari izateko herriaren zoriontasuna soilik bilatzen zutelako askatasunak eta boto eskubidea, esaterako.
Bigarrenentzako, aldiz, inportanteena botere pertsonala lortzea zen, hau da, jende horretarako bereziena haien zoriontasuna lortzea zen eta ez giza talde batzuena; Horregatik, lehen esan bezala ezinezkoa zuten agintzea.
Iruzkinaren balorazioa
Ez da komeni iritziarekin hastea. Lehenengo argudio eta kontra argudioak, behar beste garatuta. Iritzia haien ondorio izand dadila. Ez da egia lehen gobernari onenak filosofoak zirenik. Hori Platonen filosofia da, baina ez zen inoiz gauzatu inon.
Garbiñe -(e)k esandakoa,
Urria 14th, 2008, 10:32 pm
Ni demokraziaren alde nago.Alde batetik, Platonek proposatzen duen sistema politikoa oso ideala delako, berak deskribatzen dituen filosofoak perfektuak dira, ezagutza osoa dute eta beti ongia egitearen alde daude. Hori ezinezkoa da, lehenengo eta behin ez dudalako uste ezagutza osoa lortzea posible denik, ez da, beraz, jakintsu absolutorik existitzen. Gainera filosofo hauek ezin dira perfektuak izan , ahultasunak izango dituzte eta ondorioz, ez dute beti hiriaren ongia begiratuko, nahi eta ez akatsak egingo dituzte.
Horregatik nik ez nuke boterea existitzen ez diren filosofo ideal batzuen esku utziko, hobe da herriak boterea izatea, demokrazia ezartze. Hala ere, demokrazia ez da sistema politiko guztiz zuzena baina Platone sistema politiko eta demokraziaren artean demokrazia aukeratuko nuke, askoz errealistagoa delako.
Iruzkinaren balorazioa
Ez da komeni iritziarekin hastea. Eman lehenago argudio eta kontra argudioak eta gero utzi konklusioa “berez” eror dadila. Enfoke interesgarria, baina garapen gehiago beharko lukeena.
ione eizmendi gallastegi -(e)k esandakoa,
Urria 14th, 2008, 10:39 pm
Nire ustez, bi gobernu sistemak nahastu beharko lirateke. Alde batetik herriaren gehiengoak nahi duena egin behar dela uste dut. Hau horrela izanik herriaren gehiengoa zoriontsu izango litzatekeelako eta gainera politikan parte hartzea ezin ukatu al zaiolako herritar bati. Beste al batetik ordea, jakintsu talde batek ikuskatu beharko lituzke herriak hartutako erabakiak, izan ere, gehiengoak nahi duena ez du zergatik herriarentzat hoberena izan behar.
Abantailei dagokienez, demokratikoa den sistemak gehiengoaren iritzia islatzen du, hori dela eta, gutxi batzuek dena kontrolatzea galarazten da eta ideologia ezberdinen errepresentazioa lortzen da. Gainera, boterea “banatu” egiten da eta subiranotasuna herriak dauka. Herritarrek, nola gobernatuak izan nahi duten aukeratzeko eskubidea dutela uste dut. Arriskua aldiz, gehiengoak dioena ez duela zergatik zuzenena izan behar.
Jakintsuek gobernaturiko sistema batek baditu bere alde onak eta txarrak ere. Nork hautatuko lituzke gobernariak? Nola jakingo litzateke zeintzuk diren jakintsuenak? Gai baten inguruan, ikuspuntu ezberdin ugari dago eta beraz zeinek izango luke arrazoia? Hau guztia gutxi balitz, jakintsua izateak benetan bermatzen al du hartutako erabakiak zuzenak izango direla?
Laburbilduz, nire ustez, ez da sistema politiko “perfekturik” lortu. Hori dela eta, nik gobernu sistema berri bat planteatuko nuke, baina ez naizenez inor horrelakorik proposatzeko momentuz demokrazia iruditzen zait agintzeko eredurik egokiena, agintariak aukeratzeko eskubidea dagoelako eta iritzi ezberdinak ordezkatuak agertzen direlako.
Iruzkinaren balorazioa
Argudio onak ematen dira. Argudio batzuek garapen gehiago beharko lukete (demokraziaren desabantailak, adibidez). Iritzia hobe azkenerako uztea, argudioen ondorio moduan.
Elizabeth -(e)k esandakoa,
Urria 14th, 2008, 11:06 pm
Platonek esaten duenarekin ados nago filosofoek hiria gobernatzen badute jendearentzako ona den gauzak egingo dituzte eta hiria ondo funtzionatuko zuen. Baina demokraziarekin ere ados nago guztioak hiriarentzako ona dena hautatzea ondo dago
Bien artean hautatu behar badut demokraziarekin geratzen naiz, hau da nire ustez hobeto legoke guztiok iritziak eta botoak izatea. Horrela guztien iritziak egongo dira eta gobernariak hautatu ahal genuke.
Jakintsuak gobernatuko bazuten abantailak egongo ziren, hau da hiria ondo gobernatuta egongo zen baina arrisku bat ere badauka eta zera da jakintsuak gobernatzen badute hiritarrek edo herritarek ez zuten boto ezkubiderik. Aldiz demokrazian abantal handia boto ezkubidea izatea da eta arriskua hiria txarto gobernatzea edo hiritarren ados ez egote da.
Iruzkinaren balorazioa
Argudioak eman lehenago eta iritzia hauen konklusioa izan dadila. Argudiaketa garatu gehiago.
Buseif -(e)k esandakoa,
Urria 15th, 2008, 7:40 am
Hasteko ez dago sistema demokratiko bat baldin eta honen jarraitzaileak ezjakinak izan. Beharrezkoa da jendea bere ekintzetaz ohar dadila, izan ere, ezjakina izanda ez duzu izango iritzi errealik ez baituzu gauzak diren bezala ezagutzen. Horretarako, nire ustez, beharrezkoa da pertsona guztien ezjakintasun hori ezabatzea. Baina, ez bakarrik herria gobernatzea norbaitek duen asmoa, baizik eta herritar guztien ezjakintasun ezabatze bat eman behar da.
Azkenean, esan dezaket nahiago dudala politika sistema bat non jarraitzaile guztien idei orokorrak martxan jartzen diren jakintsu batek agindutako sistema politiko batean baino. Izan ere, jakintsu batek adimen handikoa denez, bere ideiak aldatzea bururatzen bazaio orduan hori hiriaren hondamendia litzateke.
Iruzkinaren balorazioa
Oso interesgarria lehen paragrafoan aipatzen duzuna. Baina gehiago garatu behar zenukeen. Azkenengo paragrafoa iritziak pisu gehiago du argudioek baino eta alderantziz izatea komeniko litzateke
asier astobiza -(e)k esandakoa,
Urria 18th, 2008, 8:05 pm
Plantonek uste zuen hiria gobernatzeko egokienak filosofoak ziela egia ezagutzen zutelako. Platonek uste zuen filosofoak gobernatzeko onenak zirela modu desinteresatuan egingo zutelako eta beraz ez zuten bere etekin pertsonaletara gobernatuko.
Platonek uste zuen demokraziak hiria suntsituko zuela ez-jakinek erabakiak hartuko zituztelako. Platon aristokraziaren aldekoa zen. Nik uste dut behintzat demokraziarekin ein batean herritarrek nahi dugun politikoari botoa eman diezaiokegula botoa gero beraiek nahi dutena egiten duten.
Nik uste dut garai horretan filosofoen laguntzarekin demokrazia aurrera eraman zitekeela, filosofoek herritarrak gidatuz.
Iruzkinaren balorazioa
Iruzkin honetan Platonen zenbait ideia jaso dira (lotu gabe) eta iruzkingilearen iritzia. Baina ez dago gaiaren inguruko benetako gogoeta pertsonal argudiaturik. Ez dago argudiorik